Μετὰ πάσης ἐκκλησιαστικῆς λαμπρότητος ἑορτάστηκε καὶ ἐφέτος ἡ μνήμη τοῦ ἐν Ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Φωτίου τοῦ Μεγάλου, Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, τὸν ὁποῖον τιμᾶ κατ’ ἐξοχὴν ἡ Ἱερὰ Σύνοδος καὶ οἱ Θεολογικὲς Σχολὲς Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης.
Τὸ πρωί τῆς Παρασκευῆς 6 Φεβρουαρίου 2026, ἀρχικῶς τελέστηκε στὸ Καθολικὸ τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου Πεντέλης ὁ Ὄρθρος καὶ ἡ Θεία Λειτουργία, ἱερουργούντων τῶν ὁρισθέντων ὑπὸ τῆς Διαρκοῦς Ἱερᾶς Συνόδου Σεβασμιωτάτων Μητροπολιτῶν Χαλκίδος κ. Χρυσοστόμου, Μεσογαίας καὶ Λαυρεωτικῆς κ. Νικολάου καὶ Φλωρίνης, Πρεσπῶν καὶ Ἐορδαίας κ. Εἰρηναίου.
Μετὰ τὸ τέλος τῆς Θείας Λειτουργίας, πραγματοποιήθηκε ἡ καθιερωμένη, κατὰ τὴν ἡμέρα αὐτή, σύσκεψη τῶν μελῶν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου μὲ τοὺς Καθηγητὲς καὶ τοὺς λοιποὺς διδάσκοντες στὶς Θεολογικὲς Σχολὲς τῶν Πανεπιστημίων Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης, στὸ Διορθόδοξο Κέντρο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖο στεγάζεται σὲ χώρους τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου Πεντέλης.
Στὸν ἑορτασμὸ παρέστησαν ὁ ἐπί κεφαλῆς τοῦ Γραφείου τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου ἐν Ἀθήναις Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαοδικείας κ. Θεοδώρητος, ὁ Ἐκπρόσωπος τοῦ Πατριαρχείου Ἀλεξανδρείας στὴν Ἀθήνα Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Γουινέας κ. Γεώργιος, ὁ Ἔξαρχος τοῦ Παναγίου Τάφου στὴν Ἀθήνα Πανοσιολογιώτατος Ἀρχιμανδρίτης κ. Ἱερώνυμος, οἱ Σεβασμιώτατοι Συνοδικοὶ Μητροπολῖτες καὶ ὁ Ἀρχιγραμματεὺς τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, Θεοφιλέστατος Ἐπίσκοπος Σκιάθου κ. Ἰωάννης.
Παρέστησαν ἐπίσης οἱ Σεβασμιώτατοι Μητροπολῖτες Πειραιῶς κ. Σεραφεὶμ καὶ Περιστερίου κ. Γρηγόριος, οἱ Πανιερώτατοι Μητροπολῖτες Θερμοπυλῶν κ. Ἰωάννης, Καθηγούμενος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου Πεντέλης, καὶ Κορωνείας κ. Παντελεήμων, οἱ Θεοφιλέστατοι Ἐπίσκοποι Τανάγρας κ. Ἀπόστολος, Ἀχελώου κ. Νήφων, Χριστουπόλεως κ. Βαρνάβας, Ἐπιδαύρου κ. Νικόδημος καὶ Ταλαντίου κ. Θεολόγος.
Παρόντες ἦταν ἀκόμη ὁ Ἀντιπρύτανης τοῦ Ἐθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν κ. Χρῆστος Καραγιάννης, ὁ Ἀντιπρύτανης τοῦ Ἀριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Νικόλαος Μαγγιῶρος, οἱ Κοσμήτορες τῶν Θεολογικῶν Σχολῶν Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης κ. Ἐμμανουὴλ Καραγεωργούδης καὶ Αἰδεσιμολογιώτατος Πρωτοπρεσβύτερος π. Ἀθανάσιος Γκίκας, ἀντίστοιχα, οἱ Πρόεδροι τῶν τεσσάρων Τμημάτων τῶν Θεολογικῶν Σχολῶν, καθὼς καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Συμβουλίου τῆς Ἀνωτάτης Ἐκκλησιαστικῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν κ. Ἀθανάσιος Καψάλης.
Μετὰ τὴν προσευχὴ ἔλαβαν τὸν λόγο ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Διαρκοῦς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Χαλκίδος κ. Χρυσόστομος, οἱ Κοσμήτορες τῶν Θεολογικῶν Σχολῶν Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Συμβουλίου τῆς Ἀνωτάτης Ἐκκλησιαστικῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν, οἱ ὁποῖοι εὐχήθηκαν στὸν Μακαριώτατο Ἀρχιεπίσκοπο Ἀθηνῶν καὶ πάσης Ἑλλάδος κ. Ἱερώνυμο, μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς ἐπετείου συμπληρώσεως 18 ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἀναρρήσεώς του στὸν Ἀρχιεπισκοπικὸ Θρόνο.
Τῆς συσκέψεως προέστη ὁ Μακαριώτατος Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν καὶ πάσης Ἑλλάδος κ. Ἱερώνυμος, ὁ ὁποῖος κηρύσσοντας τὴν ἔναρξη, μεταξὺ ἄλλων, ἀνέφερε: «Ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ μᾶς ἀξιώνει καὶ ἐφέτος νὰ τιμήσουμε τὴν ἀκτινοβόλο μορφὴ τοῦ ἐν Ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Φωτίου τοῦ Μεγάλου, Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως καὶ Προστάτου τῆς Ἱερᾶς ἡμῶν Συνόδου. Ὁ Ἅγιος Φώτιος, κορυφαῖος ἐκπρόσωπος τῆς πνευματικῆς ἀναγεννήσεως τοῦ ἐνάτου αἰῶνος, ὑπῆρξε ὁ δημιουργὸς τοῦ βυζαντινοῦ κλασικισμοῦ, ὅπως χαρακτηριστικὰ ἀναφέρει καὶ ὁ Paul Lemerle, στὸ μέτρο ποὺ ὁ κλασικισμὸς αὐτὸς ἀντιπροσωπεύει μέσα στοὺς κόλπους τοῦ Χριστιανισμοῦ τόσο ἕνα πολιτισμό, ὅσο καὶ μία περὶ ἀνθρωπισμοῦ ἠθική. Καὶ ἐδῶ ἀκριβῶς βρίσκεται ὁ πυρῆνας τῆς παιδαγωγικῆς σκέψεως τοῦ Μεγάλου Φωτίου.
Ὁ πολιτισμὸς καὶ ἡ ἠθικὴ μέσα ἀπὸ τὸ πρίσμα τῆς Χριστιανικῆς πίστεως καὶ ζωῆς μποροῦν νὰ διαπλάσσουν καὶ νὰ διαμορφώσουν τὴν ἀνθρώπινη προσωπικότητα, ὥστε νὰ ἀποκτήσει φρόνηση, ἀκεραιότητα, εὐθύτητα, σοφία, σύνεση. Αὐτὴ ἡ μορφὴ παιδαγωγικῆς δὲν εἶναι εὔκολη ὑπόθεση. Χρειάζεται κατάρτιση, σπουδή, ἐπιμονή, ὑπομονή, διάκριση, ἀγάπη. Ὅμως, καθὼς γράφει ὁ Ἱερὸς Φώτιος στὴν περίφημη ἐπιστολὴ τοῦ πρὸς τὸν Βούλγαρο Ἡγεμόνα Βόριδα, ‘’Πόνους ἐλπίδες νευρούσι, καὶ πόνοι τίκτουσιν ἐλπίδας’’. Στοὺς μόχθους δηλαδή, δίνουν δύναμη οἱ ἐλπίδες, καὶ οἱ μόχθοι ἐλπίδες γεννοῦν.
Στοὺς κόπους καὶ τὴν ἀγωνία τῆς παιδαγωγίας δίνει δύναμη ἡ ἐλπίδα γιὰ τὴν σωστὴ διαπαιδαγώγηση καὶ τὸν ἐξανθρωπισμὸ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ οἱ μόχθοι ποὺ καταβάλλονται γι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸ γεννοῦν τὴν ἐλπίδα, χωρὶς τὴν ὁποία δυσκολεύεται ὁ ἄνθρωπος νὰ διαπαιδαγωγηθεῖ καὶ νὰ διαπαιδαγωγήσει μὲ τὸ φῶς τῆς Χριστιανικῆς ἐμπειρίας καὶ τὴν πρόταση τῆς εὐαγγελικῆς βιοτῆς».
Θέμα τῆς ἐφετινῆς συσκέψεως ἦταν «Παιδαγωγικὰ μηνύματα τοῦ ἱεροῦ Φωτίου στὴ σύγχρονη ἐποχὴ» καὶ Εἰσηγήτρια ἡ Ἐλλογιμωτάτη κ. Βασιλικὴ Μητροπούλου, Καθηγήτρια Παιδαγωγικῶν καὶ Διδακτικῆς τοῦ Τμήματος Θεολογίας τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Ἀριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Ἡ εἰσήγηση ἀνέδειξε τὴν ἐπικαιρότητα τῶν λόγων τοῦ Ἁγίου Φωτίου, οἱ ὁποῖοι προοικονομοῦν θεμελιώδεις ἀρχὲς τῆς σύγχρονης Γνωστικῆς Ψυχολογίας καὶ Νευροεπιστήμης. Ἡ ἀνάλυση κατέδειξε ὅτι οἱ ἐπισημάνσεις τοῦ Ἁγίου γιὰ τὴν «ὁδὸ πρὸς μάθηση» μέσῳ τῶν αἰσθήσεων ταυτίζονται μὲ τὸ μοντέλο τῆς αἰσθητηριακῆς μνήμης, ἐνῷ ἡ ἀναγνώριση τῆς ὑπεροχῆς τῆς εἰκόνας ἔναντι τοῦ λόγου βρίσκει τὴν πλήρη ἐπιστημονική της ἐπικύρωση στὴ Θεωρία τῆς Διπλῆς Κωδικοποίησης. Μέσα ἀπὸ αὐτὴ τὴ διεπιστημονικὴ προσέγγιση, ἀποδείχθηκε ὅτι ἡ ὀξυδέρκεια τοῦ ἱεροῦ Φωτίου στὴν κατανόηση τῶν μηχανισμῶν πρόσληψης καὶ ἐπεξεργασίας τῆς πληροφορίας παραμένει ἐπιστημονικὰ ἔγκυρη καὶ ἀπόλυτα συμβατὴ μὲ τὰ σημερινὰ δεδομένα τῆς ἐκπαιδευτικῆς ψυχολογίας.
Ὑπογραμμίστηκε ἐπίσης ἡ βαθιὰ συνάφεια τῶν παραινέσεων τοῦ Ἁγίου μὲ τὶς σύγχρονες θεωρίες τῆς Συναισθηματικῆς Νοημοσύνης καὶ τῆς Κοινωνικῆς Μάθησης. Οἱ θέσεις του γιὰ τὸν αὐτοέλεγχο, τὴν καταλλαγὴ καὶ τὴ δύναμη τοῦ προτύπου στὴ διαπαιδαγώγηση, ἐπιβεβαιώνονται ἀπὸ τὴ νευροβιολογικὴ κατανόηση τοῦ θυμοῦ καὶ τὴ θεωρία τῆς μίμησης προτύπων. Ἰδιαίτερη ἔμφαση δόθηκε στὸ μοντέλο τῆς «πειθαρχίας μὲ ἀγάπη», ὅπου ἡ πατρικὴ ἀνοχὴ καὶ ἡ ἐνσυναίσθηση, ὅπως τὶς περιέγραψε ὁ Μέγας Φώτιος, ἀποτελοῦν τὸ θεμέλιο γιὰ τὴ μετάβαση ἀπὸ τὴν ἐξωτερικὴ ἐπιβολὴ στὴν ἐσωτερικὴ αὐτορρύθμιση. Ἔτσι, ὁ λόγος τοῦ Ἁγίου ἀναδείχθηκε ὡς ἕνα διαχρονικὸ ἐργαλεῖο γιὰ τὴν καλλιέργεια ὑγιῶν σχέσεων καὶ τὴν ἰσορροπημένη ψυχοκοινωνικὴ ἀνάπτυξη τοῦ παιδιοῦ στὴ σύγχρονη ἐποχή.
Μετὰ τὴν εἰσήγηση, ἡ κ. Βασιλικὴ Μητροπούλου ἀπάντησε σὲ ἐρωτήσεις, ἐνῷ διατυπώθηκαν καὶ τοποθετήσεις. Ἀκολούθως, ὁ Μακαριώτατος παρέθεσε γεῦμα πρὸς τιμὴν τῶν Ἐλλογιμωτάτων Καθηγητῶν τῶν Θεολογικῶν Σχολῶν.
Ἐκ τοῦ Γραφείου Τύπου τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος
