Ὁ Πασχάλης Κιτρομηλίδης μίλησε γιὰ τὶς δοκιμασίες ποὺ ἀντιμετώπισε τὸ Φανάρι μετὰ τὴν κατάρρευση τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας καὶ τὸν ρόλο του στὸν σύγχρονο κόσμο.
Πῶς κατάφερε τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο νὰ ἐπιβιώσει ἀπὸ τὴν κατάρρευση αὐτοκρατοριῶν, τοὺς ἐθνικισμούς, τοὺς πολέμους καὶ τὶς δραματικὲς ἀνακατατάξεις τοῦ 20οῦ αἰῶνα; Καὶ ποιά εἶναι ἡ θέση του σήμερα, σὲ μιὰ ἐποχὴ γεωπολιτικῶν ἐντάσεων, ἐκκλησιαστικῶν ἀντιπαραθέσεων καὶ νέων προκλήσεων γιὰ τὴν Ὀρθοδοξία;
Σὲ αὐτὰ τὰ ἐρωτήματα ἐπιχείρησε νὰ ἀπαντήσει ὁ ἀκαδημαϊκὸς Πασχάλης Κιτρομηλίδης, στὴν ἐναρκτήρια διάλεξη τοῦ νέου κύκλου ἀκαδημαϊκῶν ἐκδηλώσεων ποὺ διοργανώνει τὸ Γραφεῖο Ἐκπροσωπήσεως τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου στὴν Ἀθήνα.
Μὲ θέμα «Τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο στὸν 20ὸ καὶ 21ο αἰῶνα – Ἡ μαρτυρία τῆς Ὀρθοδοξίας στὶς προκλήσεις τοῦ σύγχρονου κόσμου», ὁ διακεκριμένος ἱστορικὸς καὶ πολιτικὸς ἐπιστήμονας προσέγγισε τὸ Φανάρι ὄχι μόνο ὡς ἐκκλησιαστικὸ θεσμό, ἀλλὰ καὶ ὡς ἕναν ἀπὸ τοὺς σημαντικότερους φορεῖς ἱστορικῆς συνέχειας τοῦ ἑλληνισμοῦ καὶ τῆς Ὀρθοδοξίας.
Οἱ μεγάλες δοκιμασίες τοῦ 20οῦ αἰῶνα
Κεντρικὴ θέση στὴ διάλεξή του κατεῖχαν οἱ μεγάλες ἀνατροπὲς ποὺ σημάδεψαν τὸν προηγούμενο αἰῶνα καὶ δοκίμασαν ὅσο λίγες φορὲς στὴν ἱστορία τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο.
Ὁ Πασχάλης Κιτρομηλίδης περιέγραψε τὸν 20ὸ αἰῶνα ὡς μιὰ περίοδο κατὰ τὴν ὁποία τὸ Φανάρι βρέθηκε ἀντιμέτωπο μὲ τοὺς «πειρασμοὺς» τοῦ ἐθνικισμοῦ, τῶν πολιτικῶν συγκρούσεων καὶ τῶν γεωπολιτικῶν ἀνακατατάξεων ποὺ ἀκολούθησαν τὴ διάλυση τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας.
Ἡ Μικρασιατικὴ Καταστροφή, ὁ ξεριζωμὸς τῶν χριστιανικῶν πληθυσμῶν τῆς Ἀνατολῆς, ἡ συρρίκνωση τῆς Ρωμιοσύνης τῆς Κωνσταντινούπολης (Σεπτεμβριανὰ 1955, ἀπελάσεις τοῦ 1964), καὶ οἱ συνεχεῖς πιέσεις ποὺ δέχθηκε ἡ ὁμογένεια τῆς Πόλης διαμόρφωσαν ἕνα ἐντελῶς νέο περιβάλλον γιὰ τὸ Πατριαρχεῖο.
Ὅπως ὑπογράμμισε, τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο κλήθηκε νὰ διατηρήσει τὸν οἰκουμενικὸ χαρακτῆρα καὶ τὴν πνευματική του ἀποστολὴ σὲ μιὰ ἐποχὴ ὅπου κυριαρχοῦσαν οἱ ἐθνικὲς διεκδικήσεις καὶ ἡ λογικὴ τῶν ἐθνικῶν κρατῶν, ἐνῷ παράλληλα οἱ ἱστορικὲς κοινότητες ποὺ τὸ στήριζαν ἐπὶ αἰῶνες ἀποδυναμώνονταν ἢ ἐξαφανίζονταν.
Ἡ Χάλκη καὶ ἡ μαρτυρία τῆς Ὀρθοδοξίας
Στὸ πλαίσιο αὐτό, ἰδιαίτερη ἀναφορὰ ἔγινε στὴ Θεολογικὴ Σχολή της Χάλκης, ἡ ἐπαναλειτουργία τῆς ὁποίας ἐξακολουθεῖ νὰ ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικότερα ζητήματα γιὰ τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο.
Παράλληλα, ὁ ἀκαδημαϊκὸς στάθηκε στὴ συμβολὴ τοῦ Φαναρίου στοὺς διαχριστιανικοὺς διαλόγους, στὴ σχέση του μὲ τὴν Ὀρθόδοξη Διασπορὰ καὶ στὶς πρωτοβουλίες ποὺ ἔχει ἀναλάβει τὰ τελευταῖα χρόνια γιὰ ζητήματα ὅπως ἡ προστασία τοῦ περιβάλλοντος, τὰ ἀνθρώπινα δικαιώματα καὶ ἡ εἰρηνικὴ συνύπαρξη τῶν λαῶν.
Ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολη στὴ σύγχρονη γεωπολιτική
Ἡ διάλεξη δὲν περιορίστηκε στὴν ἱστορικὴ ἀναδρομή. Ὁ Πασχάλης Κιτρομηλίδης ἀναφέρθηκε καὶ στὶς προκλήσεις ποὺ ἀντιμετωπίζει σήμερα τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο, σὲ μιὰ περίοδο κατὰ τὴν ὁποία οἱ ἐξελίξεις στὸν ὀρθόδοξο κόσμο συνδέονται συχνὰ μὲ εὐρύτερες γεωπολιτικὲς ἰσορροπίες.
Στὸ ἐπίκεντρο βρέθηκαν ζητήματα ποὺ ἀφοροῦν τὴ θέση τοῦ Φαναρίου στὸν σύγχρονο κόσμο, τὶς σχέσεις μεταξὺ τῶν Ὀρθόδοξων Ἐκκλησιῶν καὶ τὴ διατήρηση τῆς ἑνότητας τῆς Ὀρθοδοξίας σὲ ἕνα περιβάλλον αὐξανόμενων ἐντάσεων.
Τὸ βασικὸ συμπέρασμα τῆς παρέμβασής του ἦταν ὅτι τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο δὲν ἀποτελεῖ ἁπλῶς ἕναν ἱστορικὸ θεσμὸ ποὺ διασώζει τὴ μνήμη τοῦ παρελθόντος. Ἀντιθέτως, ἐξακολουθεῖ νὰ ἀναζητᾶ καὶ νὰ διαμορφώνει τὸ ρόλο του ἀπέναντι στὶς μεγάλες προκλήσεις τοῦ 21ου αἰῶνα, παραμένοντας σημεῖο ἀναφορᾶς γιὰ τὴν Ὀρθοδοξία καὶ τὸν εὐρύτερο ἑλληνισμό.
Ἡ διάλεξη πραγματοποιήθηκε στὸ ἀμφιθέατρο τοῦ Βυζαντινοῦ καὶ Χριστιανικοῦ Μουσείου Ἀθηνῶν, ἐγκαινιάζοντας τὸν νέο κύκλο ἀκαδημαϊκῶν ἐκδηλώσεων τοῦ Γραφείου Ἐκπροσωπήσεως τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου στὴν Ἀθήνα.
Πηγή: pontosnews
